الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَاجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيراً « 1 » يعنى : « چيست شما را كه كارزار وقتال نمىكنيد در راه خدا ودر راه آنها كه ضعيف گردانيده‌اند ايشان را از مردان وزنان ، آنها كه مىگويند : اى پروردگار ما ! بيرون بر ما را از اين قريه كه ستمكارند أهل آن وبگردان از براي ما از نزد خود ياورى وبگردان از براي ما از نزد خود يارى كننده‌اى » ؛ أكثر مفسران گفته‌اند كه : اين ضعيفان جماعتى هستند كه در مكة به دست كفار گرفتار بودند به سبب اسلام ، كافران ايشان را عذاب وشكنجه مىكردند وقدرت بر هجرت به مدينه نداشتند ، خدا مسلمانان را تحريص بر قتال كفار نموده كه ايشان را خلاص نمايند از ظلم آنها « 2 » . وعياشى به روايات معتبره از حضرت باقر وصادق عليهما السّلام روايت كرده است كه : اين آية در شأن أهل بيت عليهم السّلام است « 3 » ، كه ظالمان اين امّت ايشان را ضعيف گردانيده‌اند وياورى ندارند ، وخدا امر كرده مسلمانان را كه در راه ايشان جهاد كنند وايشان را بر دشمنان يارى دهند ؛ وايشان را با خدا مقرون گردانيدن به اين تأويل انسب است ، وبنابراين تأويل ممكن است كه مراد از قريه ، مدينهء طيبه باشد ، ولهذا حضرت أمير عليه السّلام از آنجا به كوفه هجرت فرمود وأهل كوفه يارى آن حضرت كردند ، يا آنكه اين تأويل بطن آية است ومنافاة با ظاهر آية ندارد . سوم : وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ « 4 » يعنى : « وعده داده است خدا آنها را كه ايمان آورده‌اند از شما ونموده‌اند كارهاى شايسته را كه

--> ( 1 ) . سورهء نساء : 75 . ( 2 ) . مجمع البيان 2 / 76 ؛ تفسير كشاف 1 / 534 ؛ تفسير فخر رازي 10 / 182 . ( 3 ) . تفسير عياشى 1 / 257 ؛ همچنين رجوع شود به مناقب ابن شهرآشوب 2 / 237 كه روايت در آنجا در ذيل آيهء 98 سورهء نساء إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ . . . آمده است . ( 4 ) . سورهء نور : 55 .